Toksoplazmoza jest chorobą wywoływaną przez pierwotniaki Toxoplasma gondii.

Żywicielem ostatecznym pierwotniaka jest kot domowy, który wraz z kałem wydala oocysty pasożyta. Koty zarażają się poprzez spożycie wody lub karmy skażonej oocystami, surowego mięsa zawierającego cysty tkankowe pasożyta lub poprzez łożysko, z kotki na potomstwo.

Zarażenie Toxoplasma u zwierząt zwykle przebiega bezobjawowo. Objawami zarażenia mogą być zaburzenia w rozrodzie, zamieranie zarodków i poronienia. U młodych kotów obserwuje się brak apetytu, osowiałość, biegunkę, wzrost temperatury ciała i wzmożone pragnienie. Choroba może doprowadzić do skrajnego wyczerpania zwierzęcia i śmierci.

Toksoplazmoza jest chorobą niebezpieczną dla ludzi.

W diagnostyce toksoplazmozy oznaczane są specyficzne przeciwciała klasy IgG.

Chlamydioza to choroba wywoływana przez bakterie gram ujemne Chlamydophila. Jest to choroba ludzi i zwierząt, a w zależności od gatunku wywołuje różne objawy. Chlamydophila felispowoduje chorobę kotów domowych. Głównym objawem wskazującym na zakażenie bakterią jest zapalenie i obrzęk spojówek oraz nieżyt nosa i problemy z oddychaniem. Infekcja występuje częściej u kotów rasowych, ze względu na łatwiejsze przenoszenie w skupiskach kotów, takich jak hodowle czy wystawy. Najczęściej atakuje kocięta i młode koty poniżej pierwszego roku życia. Chlamydioza jest także chorobą niebezpieczną dla ludzi.

W diagnostyce chlamydiozy wykorzystuje się testy immunoenzymatyczne, posiewy bakteriologiczne i metody molekularne. Wykrycie przeciwciał klasy IgG może potwierdzić zakażenie u nieszczepionych kotów.

Dirofilarioza to choroba psów wywoływana przez nicienia Dirofilaria immitis (inaczej: psi nicień sercowy), jest przenoszona przez komary. Nicienie umiejscawiają się w tętnicy płucnej i prawej komorze serca, dochodzi do zwężenia światła tętnicy i zaburzenia pracy zastawek. Objawami choroby są duszność, osowienie i szybkie męczenie się zwierząt, a także obrzęki, wodobrzusze, powiększenie wątroby oraz zapalenie nerek.

Do diagnozowania dirofilariozy wykorzystuje się test immunologiczny wykrywający antygeny pasożyta we krwi obwodowej psa.

Choroba układu nerwowego często występująca u gryzoni i królików. Wywołuje ją pierwotniak Encephalitozoon cuniculi. Pasożyt przenoszony jest przez mocz, do zarażenia dochodzi poprzez zanieczyszczoną karmę i wodę.

Psy i koty również mogą zarazić się tym pasożytem, jednak po zastosowaniu odpowiedniej kuracji zostają całkowicie wyleczone. Pierwotniakiem mogą zarazić się również ludzie, jednak w większości przypadków są to osoby o bardzo osłabionej odporności, pacjenci chorzy na AIDS lub dotknięci infekcjami tropikalnymi.

U królików stwierdza się zaburzenia ze strony centralnego układu nerwowego, takie jak silny niepokój, drgawki, ataksja, porażenia, ruchy rotacyjne wokół własnej osi ciała. Charakterystycznym objawem choroby jest skręt szyi i przekrzywianie łebka (kręcz szyi).

W diagnozowaniu kunikulozy stosuje się test immunoenzymatyczny, w celu oznaczenia swoistych przeciwciał klasy IgG.

Neosporoza to choroba wywoływana przez pasożytniczego pierwotniaka Neospora caninum.

Pasożyt został odkryty stosunkowo niedawno, około 30 lat temu. Psy są żywicielami ostatecznymi Neospora i wraz z kałem wydalają oocysty pasożyta. Żywicielami pośrednimi jest wiele gatunków zwierząt dzikich i domowych (np. krowy). Pierwotniak umiejscawia się w układzie nerwowym, mózgu, rdzeniu kręgowym, a także w sercu, wątrobie, mięśniach i tkance podskórnej.

Sporadycznie w określonych warunkach do zarażenia może dojść poprzez zjedzenie przez psa mięsa (wołowego) zawierającego cysty tkankowe pasożyta. Najczęściej jednak jest to zarażenie śródmaciczne, z matki na potomstwo. U dorosłych psów inwazja przebiega najczęściej bezobjawowo. Jednak mogą wystąpić objawy neurologiczne, zapalenie płuc, zapalenie wątroby, mięśnia sercowego i innych mięśni oraz guzkowate zapalenie skóry. U ciężarnych suk może dochodzić do zaburzeń w rozrodzie, np. zamierania zarodków w macicy, ronień, zmniejszenia liczebności miotów, może dochodzić do rodzenia się słabych lub martwych szczeniąt. U szczeniąt objawami neosporozy są zaburzenia ze strony układu nerwowego, niedowłady lub porażenia kończyn, bardzo charakterystyczny nadmierny wyprost kończyn tylnych, drgawki, bolesność i zanik mięśni, zaburzenia ruchomości stawów.

Neosporoza została uznana za główną przyczynę ronień u krów.

Neosporozy nie stwierdzono u ludzi.

W diagnostyce neosporozy stosuje się testy immunologiczne oraz molekularne.